PCI 2025: Kỳ báo cáo bước ngoặt của kinh tế tư nhân Việt Nam

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, thành công của cải cách không chỉ được đo bằng thứ hạng PCI mà bằng sự phát triển thực chất của khu vực kinh tế tư nhân.

Hôm nay (15/5), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).

Phát biểu tại Lễ công bố Báo cáo, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, năm nay đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi PCI bước sang năm thứ 21 của hành trình lắng nghe tiếng nói doanh nghiệp, phản ánh chất lượng điều hành kinh tế và thúc đẩy cải cách môi trường kinh doanh trên phạm vi cả nước.

Thước đo tin cậy

Theo Chủ tịch VCCI, từ một sáng kiến ban đầu, PCI đã trở thành thước đo tin cậy, đồng hành cùng các địa phương trong nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và nuôi dưỡng khu vực kinh tế tư nhân – khu vực đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia.

Chủ tịch VCCI cho biết, Báo cáo năm nay được công bố trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng đạt tốc độ tăng trưởng GDP hai con số từ năm 2026.

Song hành với mục tiêu đó là ba cuộc cải cách đồng thời chưa từng có tiền lệ, gồm sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố; chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp; và thể chế hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, lần đầu tiên khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế.

“Triết lý lập pháp cũng đang chuyển dịch căn bản theo hướng kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, với phương châm luật pháp phải mở đường cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng, thay vì tư duy ‘không quản được thì cấm’”, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Theo ông, bối cảnh này mở ra dư địa phát triển chưa từng có cho khu vực kinh tế tư nhân, song cũng đặt ra những yêu cầu mới về năng lực thích ứng của doanh nghiệp và chất lượng thực thi chính sách của các cấp chính quyền.

Điểm sáng cải cách và những nút thắt cần tháo gỡ

Trên nền tảng đó, Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2025 được xây dựng với phạm vi rộng hơn và chiều sâu phân tích lớn hơn so với các kỳ công bố trước.

Theo Chủ tịch VCCI, báo cáo không chỉ đánh giá chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh mà còn khái quát toàn diện bức tranh khu vực kinh tế tư nhân, từ đặc điểm cấu trúc, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đến thực trạng và khả năng chống chịu của hơn 6 triệu hộ kinh doanh, cùng những đánh giá ban đầu về năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khảo sát năm nay thu thập phản hồi từ khoảng 4.000 doanh nghiệp tư nhân trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, kết hợp với khảo sát riêng hơn 1.000 hộ kinh doanh trên 34 tỉnh, thành phố.

Kết quả khảo sát cho thấy cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận những tiến bộ trong minh bạch thông tin, cải cách thủ tục hành chính trực tuyến và chất lượng thiết chế pháp lý.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch VCCI, báo cáo cũng phát lộ nhiều điểm nghẽn đáng quan ngại. Trong đó, khó khăn trong tìm kiếm khách hàng tăng mạnh; khả năng tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc nặng vào tài sản thế chấp; chi phí không chính thức vẫn còn phổ biến trong nhiều khâu tương tác với khu vực công; trong khi đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân còn ở mức khiêm tốn so với khu vực và thế giới.

Đặc biệt, khu vực hộ kinh doanh đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận mỏng với tâm lý phòng thủ là chủ đạo, trong khi gánh nặng tuân thủ pháp lý trở thành áp lực lớn nhất mà họ đang phải đối mặt.

Lần đầu tiên giới thiệu PCI 2.0 và Chỉ số BPI

Một điểm nhấn quan trọng của kỳ công bố năm nay là sự ra mắt của PCI 2.0 – phiên bản nâng cấp toàn diện của Chỉ số Năng lực Cạnh tranh cấp tỉnh.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, PCI 2.0 được thiết kế để đo lường chất lượng điều hành trong không gian hành chính mới với 34 tỉnh, thành phố, đồng thời mở rộng phạm vi đánh giá từ “môi trường kinh doanh” sang “hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân” toàn diện.

Bộ chỉ số mới gồm 9 chỉ số thành phần, phản ánh từ điều kiện gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, cho đến mức độ cạnh tranh bình đẳng và vai trò kiến tạo của chính quyền.

Đặc biệt, lần đầu tiên, Chỉ số Hiệu quả Kinh tế Tư nhân (BPI) cũng được thí điểm như một thước đo bổ trợ, nhằm đánh giá sức khỏe thực chất của khu vực tư nhân tại mỗi địa phương.

“Một môi trường kinh doanh tốt không chỉ đo bằng tốc độ cấp phép, mà phải được đo bằng khả năng doanh nghiệp sống sót, sinh lời và vươn lên trong chuỗi giá trị”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

VCCI kỳ vọng Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2025 sẽ là nguồn tham khảo có giá trị đối với các cơ quan Trung ương, chính quyền 34 tỉnh, thành phố, nhà đầu tư, các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt hiện nay, thành công sẽ không chỉ được đo bằng thứ hạng PCI, mà bằng khả năng chuyển hóa một môi trường thể chế thuận lợi thành năng lực cạnh tranh cốt lõi và sự phát triển bền vững thực sự của khu vực kinh tế tư nhân.

“Đó chính là con đường để hiện thực hóa khát vọng đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước”, Chủ tịch VCCI khẳng định.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp